W wielu regionach Polski zagrożenie pożarowe lasów osiąga bardzo wysoki poziom.

Ograniczone nawodnienie gleby po zimie, wysokie temperatury i wiatr dodatkowo przyspieszyły proces wysychania ściółki leśnej.

W praktyce oznacza to, że w wielu miejscach wystarczy niewielkie źródło ognia – iskra, niedopałek papierosa czy rozgrzany element samochodu – aby doszło do pożaru. Leśnicy zwracają uwagę, że w niektórych kompleksach leśnych ściółka jest tak przesuszona, iż poruszanie się po niej powoduje unoszenie się drobnego pyłu organicznego.

Dlaczego właśnie teraz ryzyko jest największe?

Wczesna wiosna to jeden z najbardziej niebezpiecznych okresów w roku pod względem pożarowym. Roślinność nie jest jeszcze w pełni rozwinięta, a zeszłoroczna, sucha biomasa zalegająca na dnie lasu stanowi łatwopalny materiał.

Dodatkowo:

• dni są coraz cieplejsze i dłuższe
• wilgotność powietrza często utrzymuje się na niskim poziomie
• wiatr sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia

Krótkotrwałe opady deszczu poprawiają sytuację jedynie powierzchniowo i na krótki czas — nie są w stanie trwale nawodnić głębszych warstw ściółki.

Człowiek główną przyczyną pożarów

Zdecydowana większość pożarów lasów w Polsce powstaje na skutek działalności człowieka.

Często są to sytuacje pozornie błahe:

• pozostawiony niedopałek papierosa
• ognisko rozpalone w niedozwolonym miejscu
• grill ustawiony zbyt blisko lasu
• wjazd pojazdem na teren leśny

Warto podkreślić, że pożary bardzo rzadko są wynikiem naturalnych zjawisk, takich jak wyładowania atmosferyczne. To oznacza, że skala zagrożenia w ogromnym stopniu zależy od naszego zachowania.

Majówka – wzrost presji na lasy

Długi weekend majowy to tradycyjnie czas wzmożonego ruchu turystycznego. Tysiące osób wybierają las jako miejsce wypoczynku, co automatycznie zwiększa ryzyko powstania pożaru.

Większa liczba odwiedzających oznacza:

• większe prawdopodobieństwo nieostrożnych zachowań
• intensywniejsze użytkowanie infrastruktury turystycznej
• większe obciążenie służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo

Dlatego właśnie w tym okresie szczególnie istotne jest przestrzeganie zasad obowiązujących na terenach leśnych.

Zakaz wstępu do lasu – jasno określone zasady

W sytuacji skrajnego zagrożenia nadleśniczy może wprowadzić okresowy zakaz wstępu do lasu. Jest to decyzja oparta na precyzyjnych kryteriach, a nie uznaniowa.

Zakaz może zostać wprowadzony, gdy jednocześnie:

• przez 5 kolejnych dni wilgotność ściółki spada poniżej 10%
• obowiązuje najwyższy, trzeci stopień zagrożenia pożarowego

Dodatkowo ograniczenia mogą wynikać z innych czynników, takich jak uszkodzenia drzewostanów czy prowadzone prace gospodarcze.

Polska na tle Europy

Polska należy do krajów o stosunkowo dużej liczbie pożarów lasów, jednak ich charakter jest inny niż w południowej Europie. Większość pożarów ma niewielką powierzchnię i jest szybko opanowywana.

To efekt dobrze rozwiniętego systemu monitoringu i reagowania. Jednym z jego filarów jest codzienne badanie wilgotności ściółki leśnej w kilkudziesięciu strefach prognostycznych w całym kraju. Pomiary wykonywane są regularnie od marca do końca września i stanowią podstawę do określania stopnia zagrożenia pożarowego.

Nowoczesny system ochrony przeciwpożarowej

System ochrony lasów w Polsce należy do najbardziej rozwiniętych w Europie. Obejmuje on:

• sieć dostrzegalni przeciwpożarowych
• monitoring naziemny i lotniczy
• wykorzystanie samolotów i śmigłowców gaśniczych
• przygotowaną infrastrukturę: drogi pożarowe i punkty czerpania wody

Kluczowe znaczenie ma szybkie wykrycie ognia – im wcześniej pożar zostanie zauważony, tym większa szansa na jego opanowanie w zarodku.

Ogień a ekosystem leśny

Pożary mają katastrofalne skutki nie tylko dla drzewostanów, ale dla całego ekosystemu.

Szczególnie narażone są najmniejsze organizmy:

• owady i bezkręgowce
• płazy i gady
• drobne ssaki
• młode osobniki wielu gatunków

W przeciwieństwie do dużych zwierząt nie mają one możliwości ucieczki przed szybko rozprzestrzeniającym się ogniem.

 Apelujemy o rozwagę i wyjątkową ostrożność:

• Nie wjeżdżajmy samochodem do lasu. Pozostawmy go w miejscu do tego przeznaczonym. Rozgrzany silnik może doprowadzić do zapłonu suchej ściółki, znajdującej się pod samochodem lub w jego pobliżu.

• Pamiętajmy, że w odległości do 100 m od granicy lasu zabronione jest używanie otwartego ognia, poza miejscami do tego wyznaczonymi.

• Zabronione jest także wypalanie traw i pozostałości roślinnych na terenach leśnych. Reagujmy na nietypowe zachowania ludzi w lasach.

Jeśli zauważysz w lesie ogień lub dym - zadzwoń pod nr. alarmowy 112 lub 998!

Gdzie sprawdzić aktualne informacje?

Przed wyjazdem do lasu warto sprawdzić aktualny poziom zagrożenia pożarowego oraz ewentualne zakazy wstępu. Dane te są na bieżąco aktualizowane w serwisach internetowych Lasów Państwowych.

Sytuację z zakazami wstępu do lasu można na bieżąco śledzić na stronie: https://zakazywstepu.bdl.lasy.gov.pl/zakazy/

Zagrożenie pożarowe lasu jest natomiast na bieżąco aktualizowane na stronie: https://bazapozarow.ibles.pl/zagrozenie/

Wspólna odpowiedzialność

Ochrona lasów przed pożarami to wspólne zadanie – leśników, strażaków i wszystkich osób korzystających z terenów leśnych. Nawet najlepszy system ochrony nie zastąpi odpowiedzialnego zachowania ludzi.

Majówka to czas wypoczynku i kontaktu z naturą.

W tym roku warto jednak pamiętać, że od naszej rozwagi zależy bezpieczeństwo lasów, ich mieszkańców oraz innych osób przebywających na tych terenach.